ENCOUNTER#3

Projecten

‘Reinventing happiness’

We maken dagelijks op verschillende manier contact met elkaar. Dit aanraken is gegoten in sterke sociale regels en wetten. ENCOUNTER#3 was een onderzoek naar de verleiding tot fysiek contact binnen een museale context. En werd in 2015 geëxposeerd als onderdeel van de tentoonstelling Reinventing Happiness in het Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch, nu Design Museum Den Bosch. In een geënsceneerde setting nodigde Joost van Wijmen bezoekers uit de handelingen van een kostuumontwerper – zoals het meten van lichaamsmaten – te ondergaan of bij andere bezoekers te verrichten. Worden deze handelingen als intiem ervaren? Wat doet dit met de ontmoeting?

Tijdens de ontmoeting werden ook hun maten gemeten met rode touwtjes. Er werd van kleding gewisseld en terloops vroeg hij deelnemers naar hun eventuele littekens. Zo werd het een actieonderzoek naar het moment van aanraken, intimiteit tussen onbekenden en de grenzen van het lichaam. Daarnaast bleek de impact het veranderend lichaam een thema dat voor deelnemers persoonlijk maar tegelijkertijd ook herkenbaar is.

‘Not only was the presence of Van Wijmen important, but also that he had to put himself in a very vulnerable position by starting off with an almost empty space. He had to convince visitors of becoming part of his research having almost nothing at hand but himself. The intimate space of any visitor (participating and non-participating) was enlarged, at least for the time of their museum visit.’

Joanna van der Zanden, gastcurator bij Het Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch

Partners

Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch
Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Het Huis Utrecht

ENCOUNTER#2

Projecten

Een klittenband ontmoeting

Twee klittebandmannetjes ontmoeten elkaar op de vloer. De ene keer is de ontmoeting harmonieus, de andere keer wat ongemakkelijk. ENCOUNTER#2 had de vorm van een performance door publiek, voor publiek. Toeschouwers werden uitgenodigd om een klittenbandpak aan te trekken en elkaar aan te raken. Door de aanraking plakten de lichamen van de deelnemers aan elkaar. Met het aantrekken van een klittenbandpak transformeerde het publiek van toeschouwer naar deelnemer en ontstond er intiem contact.

Binnen ENCOUNTER#2 onderzocht Joost de impact van fysiek contact tussen onbekenden. In de relatie tussen mensen is dit essentieel. Om te troosten, om lief te hebben, om pijn te doen maken wij fysiek contact met elkaar. Dit contact is sterk verbonden met sociale regels en codes over fysiek gedrag. ENCOUNTER#2 plaatst deze momenten van lichamelijk contact in een meer abstracte context met als doel dit directe wederzijds fysieke ingrijpen te onderzoeken door het ervaren en publiekelijk te delen.

Het tonen van ENCOUNTER#2 gaf de mogelijkheid aan zowel collega-ontwerpers als wetenschappers met een specifieke onderzoekspraktijk in (theater)kostuums om zelf de encounters te ondergaan en te reageren op Joost zijn onderzoek naar het fysieke ingrijpen. De live encounters werden door omstanders gefascineerd gadegeslagen. Maar op de vraag of ze zelf wilden deelnemen antwoorden de meesten: ‘Yes, I will definitely try, but not now´. Wat zoveel betekende als: zeker niet! En iemand die wel meedeed zei: ‘It is just like my marriage; you want to connect to the other, but as soon as you do there is a conflict’

Door de reacties realiseerde Joost zich dat zijn interventies eenvoudiger moesten worden. Het aantrekken van de klittenbandpakken zorgde voor een complete transformatie. Deze was te invasief, te heftig. In het vervolg waren de interventies dan ook eenvoudiger.

Het project werd ontwikkeld met Lisa Louwers en gepresenteerd in Theater Kikker te Utrecht in 2013, tijdens de Critical Costume Conference 2015 te Helsinki en in 2016 op een symposium van het Fashion and Costume Thinking Research Centre bij de University of Huddersfield.

Partners

Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Theater Kikker, Utrecht
Critical Costume Conference 2015 te Helsinki, Finland

ENCOUNTER#1

De grenzen van het lichaam

Wat er gebeurt er als het ene lichaam op het andere lichaam ingrijpt? Met deze vraag ontstond in 2013 het onderzoeksproject ENCOUNTER van kostuumontwerper Joost van Wijmen. ENCOUNTER#1, een onderzoek naar de grenzen van het lichaam, begon als een workshop met studenten en alumni van de afdelingen Fashion Design en Theatre Design van de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU). Het was onderdeel van een reeks onderzoeksactiviteiten binnen het Lectoraat Performatieve Maakprocessen van de HKU.

We hebben het idee dat we ons hele leven hetzelfde lichaam behouden. Maar wat het lichaam is, verandert constant. Door kleine en grote ‘ingrepen’ aan ons lichaam verandert vervormt of transformeert het, al dan niet zichtbaar. We doen pogingen om ons lichaam, of ons gevoel over ons lichaam, te optimaliseren. We gaan daarvoor naar kappers, opticiens, artsen, kledingzaken, maar ook naar kostuumontwerpers, make-up artiesten, tatoeëerders en piercers.

In het onderzoek ging het niet in de eerste plaats om het eindresultaat, maar veeleer over het moment ervoor, het moment waarop het ene lichaam op het andere lichaam ingrijpt. Zoals het moment dat de arts aan je buik voelt of een spiraaltje bij je zet, dat de kapper de schaar in je haar zet, of dat je geliefde een ring aan je vinger schuift. Er wordt zelden stilgestaan bij wat er dan precies gebeurt en wat voor invloed dat heeft op de uiteindelijke verandering. Het is dit moment, waarop je je ineens erg bewust wordt van je lichaam. Het lichaam dat je bent, wordt dan een lichaam(sdeel) dat je hebt. De ‘ingreep’ schept dus eigenlijk een bepaalde afstand. Het is alsof we observator worden van ons eigen lijf en verwonderd vragen; is dit mijn lichaam?

Lees het artikel ‘Want dit is mijn lichaam’ van Nienke Scholts.

Als onderzoeker is Joost van Wijmen onderdeel van Het Lectoraat Performatieve Maakprocessen in Utrecht. Het vooronderzoek kreeg de naam ‘Onbeperkte Lichaam’ en was een workshopweek binnen het onderwijsprogramma van de HKU voor studenten en alumni van de afdelingen Theatre Design en Fashion Design.

Partner

Hogeschool voor de Kunsten Utrecht